Podnoszenie kwalifikacji zawodowych - nowela Kodeksu pracy
Podnoszenie kwalifikacji zawodowych - nowela Kodeksu pracy
W Dzienniku Ustaw z dn. 15.06.br. Nr 105 pod pozycją 655 opublikowano ustawę z dnia 20.05.2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, która zawiera nowe regulacje w zakresie podnoszenia przez pracowników kwalifikacji zawodowych. Przepisy ujęte w wymienionej ustawie nowelizującej wejdą w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, czyli w dniu 16.07.2010 r.
Wspomniana nowela wprowadza do k.p. nowe art. 1031–1036, likwidując tym samym lukę prawną, jaka powstała po utracie mocy obowiązującej art. 103 k.p. i przepisów wykonawczych wydanych na jego podstawie (rozp. MEN i MPiPS z dn. 12.10.1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych, Dz.U. Nr 103, poz. 472, ze zm.), co z kolei zostało wywołane wyrokiem TK z dn. 31.03.2009 r., sygn. akt K 28/08 (Dz.U. Nr 58, poz. 485). Skład orzekający uznał art. 103 k.p., a w konsekwencji także rozporządzenie wydane na podstawie tej normy prawnej, za niezgodne z zasadami legislacji i zdecydował, że powyższe przepisy przestaną obowiązywać z dniem 10.04.2010 r.
Ze względu na długi czas procedowania nad zmianami wymuszonymi wyrokiem TK, wskutek czego doszło do powstania luki w przepisach, w noweli z dn. 20.05.2010 r. ustanowiono regulację przejściową (art. 3), zgodnie z którą do pracowników, którzy rozpoczęli podnoszenie kwalifikacji przed 16.07.2010 r., stosuje się przepisy zakwestionowane przez TK – obowiązujące przed dniem 11.04.2010 r. (czyli art. 103 k.p. i rozp. MEN i MPiPS z dn. 12.10.1993 r.).
W art. 1031 § 1 k.p. zdefiniowano pojęcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych – oznacza ono zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy oraz umiejętności przez pracownika, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. Pracownikowi, o którym wyżej mowa, przysługuje urlop szkoleniowy (w zależności od rodzaju egzaminu – 6 dni lub 21 dni) oraz zwolnienie z całości lub części dnia pracy, na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia, a także na czas ich trwania. Urlop szkoleniowy udziela się analogicznie jak urlop wypoczynkowy, czyli na dni pracy danego pracownika, określone w obowiązującym go rozkładzie czasu pracy (art. 1032 § 2 k.p.).
Pracodawca może przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć koszty przejazdu na zajęcia, sfinansować opłaty za kształcenie, podręczniki, czy zakwaterowanie.
Pracodawca powinien zawrzeć z pracownikiem podnoszącym kwalifikacje zawodowe pisemną umowę określającą wzajemne prawa i zobowiązania. Nie ma obowiązku podpisywania powyższej umowy, jeżeli pracodawca nie zamierza zobowiązać pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Ponadto umowa nie może obejmować postanowień mniej korzystnych niż to określono w omawianych przepisach k.p.
W art. 1035 k.p. wskazano okoliczności, w których pracownik podnoszący kwalifikacje zawodowe będzie zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę na cele związane z dokształcaniem pracownika z tytułu dodatkowych świadczeń. Dotyczy to m.in. przerwania bez uzasadnionych przyczyn nauki bądź bezpodstawnego rozwiązania stosunku pracy przez pracownika albo rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę w trybie dyscyplinarnym w określonym czasie. Wysokość zwrotu jest proporcjonalna do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub okresu zatrudnienia w czasie ich podnoszenia.
Pracownikowi zdobywającemu lub uzupełniającemu wiedzę i umiejętności na innych zasadach niż określone w art. 1031–1035 k.p., a więc pracownikowi dokształcającemu się we własnym zakresie (bez inicjatywy bądź zgody pracodawcy), mogą być przyznane zwolnienia z całości lub części dnia pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia oraz urlop bezpłatny. Wymiar tego zwolnienia i urlopu określa porozumienie zawarte między pracodawcą a pracownikiem.
W ramach nowelizacji z dn. 20.05.2010 r. dokonano również korekty brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy z dn. 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.). Po zmianie przepis ten stanowi, iż wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi regulacjami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymanych za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego.
Maciej Ofierski