ZAMÓW DOSTĘP
Przypomnij mi login i hasło
Wyszukiwanie zaawansowane »

Waloryzacja emerytur i rent w 2013 roku

Waloryzacja emerytur i rent w 2013 roku

Waloryzacja emerytur i rent w 2013 roku

W wyniku tegorocznej waloryzacji od 1 marca świadczenia emerytalno-rentowe wzrosną o 4,0%. Podwyżka będzie dotyczyła emerytur, rent, w tym także wypadkowych, oraz dodatków do tych świadczeń.


Powrót do waloryzacji procentowej

W ubiegłym roku świadczenia emerytalno-rentowe wzrosły o ustawowo ustaloną ryczałtową kwotę równą 71 zł. Było to rozwiązanie przyjęte jednorazowo, korzystne dla emerytów i rencistów pobierających niskie świadczenia.

Zgodnie z zapowiedziami w bieżącym roku następuje powrót do waloryzacji procentowej – zasady jej przeprowadzania uregulowane zostały w przepisach art. 88–90 i 93 ustawy z dn. 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o FUS”. Emerytury i renty corocznie podlegają waloryzacji od dn. 01.03. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji – obejmuje emerytury i renty przyznane przed jej terminem, czyli przed dniem 01.03.2013 r. (art. 88 ust. 2 i 4 ustawy o FUS).

Waloryzacji podlega kwota świadczenia (oraz podstawa jego wymiaru) w takiej wysokości, jaka przysługuje emerytowi (renciście) w ostatnim dniu lutego roku kalendarzowego, w którym przeprowadza się waloryzację. Wzrost świadczeń zależy od wysokości wskaźnika waloryzacji. Jak ustalany jest ten wskaźnik?

Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o FUS wskaźnik waloryzacji jest równy średniorocznemu wskaźnikowi wzrostu cen, powiększonemu o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnych płac w gospodarce.

Wskaźnik wzrostu cen jest natomiast ustalany według trybu określonego w art. 89 ust. 2 ustawy o FUS – uwzględnia on:

  • wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem lub
  • wzrost cen towarów i usług dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów – jeżeli jest on wyższy niż wskaźnik wzrostu ogółem.


W myśl art. 89 ust. 3 ustawy o FUS wskaźnik waloryzacji może zostać dodatkowo zwiększony pod warunkiem, że podczas negocjacji w ramach Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych zostanie uzgodniony wyższy wskaźnik waloryzacji niż wynikający ze wzrostu cen towarów i usług oraz wynagrodzeń. Jeżeli Komisja Trójstronna nie dojdzie do porozumienia, rząd sam ogłasza, ile wyniesie wskaźnik waloryzacji.

Tegoroczny wskaźnik waloryzacji, ogłoszony w komunikacie MPiPS z dn. 13.02.2013 r., M.P. z 2013 r. poz. 78, wynosi 104,0%.

 

Kto otrzyma wyższe świadczenie?

Marcowa podwyżka świadczeń obejmie:

  • emerytów,
  • osoby otrzymujące rentę:
    • z tytułu niezdolności do pracy,
    • rodzinną,
    • socjalną,
  • osoby otrzymujące zasiłki i świadczenia przedemerytalne,
  • osoby otrzymujące emerytury i renty z KRUS.

Aby otrzymać wyższą emeryturę (rentę), osoba uprawniona nie musi składać wniosku – świadczenia zostaną zwaloryzowane automatycznie przez ZUS (art. 93 ustawy o FUS). Zmiana wysokości emerytur i rent w ramach waloryzacji następuje bowiem z urzędu.

ZUS powiadomi osoby uprawnione o podwyżce świadczeń – w informacji Zakładu powinny być zawarte następujące dane:

  • kwota świadczenia (brutto) – przeliczona po 01.03.2013 r.,
  • wskaźnik waloryzacji,
  • obowiązkowe odliczenia od świadczenia pobierane przez ZUS (składka zdrowotna i zaliczka na podatek dochodowy),
  • nowa kwota świadczenia netto.

 

Ile wyniosą najniższe świadczenia?

Na skutek waloryzacji emerytur i rent podwyższeniu uległy najniższe świadczenia wypłacane przez ZUS. Kwoty obowiązujące przed i po marcowej waloryzacji przedstawiamy w tabeli:

Świadczenie

Kwota

do lutego 2013 r.

od marca 2013 r.

emerytura

799,18 zł

831,15 zł

renta z tytułu całkowitej niezdolności
do pracy, renta rodzinna

 799,18 zł

831,15 zł

renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy

613,38 zł

637,92 zł


Najniższe renty wypadkowe – zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dn. 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t. jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322, ze zm.) – również podlegają waloryzacji. Zasady tej waloryzacji, w tym ustalanie wskaźnika używanego do podwyższenia świadczeń, są analogiczne do określonych w ustawie o FUS. Najniższe renty wypadkowe od marca br. wynoszą:

Renta wypadkowa

Kwota

do lutego 2013 r.

od marca 2013 r.

z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz renta rodzinna
wypadkowa

959,02 zł

997,38 zł

z tytułu częściowej niezdolności do pracy

736,06 zł

765,50 zł


Najniższe świadczenia zostaną po 01.03.2013 r. automatycznie podwyższone przez ZUS.
 

Wzrost innych świadczeń

W związku z waloryzacją od dn. 01.03.2013 r. podwyższone zostaną również inne świadczenia, mianowicie:

  • renty rodzinne,
  • renty socjalne,
  • zasiłki i świadczenia emerytalne.


Osobom uprawnionym do renty rodzinnej (wymienionym w art. 65–72 ustawy o FUS) ZUS wypłaca:

  • 85% świadczenia (emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy), które przysługiwałoby zmarłemu – dla 1 osoby uprawnionej,
  • 90% świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu – dla 2 osób uprawnionych,
  • 95% świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu – dla 3 lub więcej osób uprawnionych.

Renta socjalna wypłacana jest na podstawie ustawy z dn. 27.06.2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. Nr 135, poz. 1268, z późn. zm.) osobom wskazanym w art. 2. Wysokość renty – określona w art. 6 cyt. ustawy – wynosi 84% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Renta socjalna również podlega waloryzacji – na zasadach i w trybie określonych dla emerytur i rent z FUS. Do lutego br. wynosiła 671,31 zł, po podwyższeniu o wskaźnik waloryzacji (4,0%) uprawnionym wypłacana będzie renta w wysokości 698,17 zł.

Na analogicznych zasadach waloryzowane są kwoty świadczeń (i zasiłków) przedemerytalnych. Odnośna dyspozycja zawarta została w art. 3 ust. 2 ustawy z dn. 30.04.2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (t. jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 170).

Świadczenie przedemerytalne wynoszące obecnie 938,25 zł miesięcznie zostanie podwyższone od marca 2013 r. do kwoty 975,78 zł.
 

Wzrost dodatków do emerytur i rent

W wyniku waloryzacji wzrastają również kwoty dodatków do świadczeń – obowiązek ich ponownego przeliczenia wynika z dyspozycji zawartych w przepisach:

  • art. 75 ust. 3 ustawy o FUS – dotyczy dodatku pielęgnacyjnego (w tym dodatku pielęgnacyjnego dla inwalidów wojennych, o którym mowa w art. 12 ustawy z dn. 29.05.1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin – t. jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 101, poz. 648),
  • art. 76 ust. 3 ustawy o FUS – dotyczy dodatku dla sierot zupełnych,art. 15 ust. 5 ustawy z dn. 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego (t. jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371, z późn. zm.) – dotyczy dodatku kombatanckiego oraz kompensacyjnego (który wynosi 15% dodatku kombatanckiego – art. 20 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy),
  • art. 90 ust. 4 ustawy z dn. 26.01.1982 r. – Karta Nauczyciela (t. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm.) – dotyczy dodatku za tajne nauczanie.

Wysokość wspomnianych wyżej dodatków przed i po waloryzacji przedstawiono w poniższej tabeli:

Dodatek

Kwota

 do lutego 2013 r.

od marca 2013 r.

pielęgnacyjny

195,67 zł

203,50 zł

dla sierot zupełnych

367,79 zł

382,50 zł

kombatancki

195,67 zł

203,50 zł

kompensacyjny

29,35 zł

30,53 zł

pielęgnacyjny dla inwalidy wojennego

293,51 zł

305,25 zł

za tajne nauczanie

195,67 zł

203,50 zł


Waloryzacji podlegają również specjalne świadczenia wypłacane kombatantom przez ZUS. Nowe kwoty świadczeń przedstawiamy w tabeli:

Świadczenie przysługujące*:

Kwota

do lutego 2013 r.

od marca 2013 r.

żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w  kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu

od 9,81 zł (za 1 miesiąc) do maksymalnie 195,67 zł (za 20 miesięcy)

od 10,20 zł (za 1 miesiąc) do maksymalnie 203,50 (za 20 miesięcy)

deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR

od 9,81 zł (za 1 miesiąc) do maksymalnie 195,67 zł (za 20 miesięcy)

od 10,20 (za 1 miesiąc) do maksymalnie 203,50 (za 20 miesięcy)

*    w zależności od liczby pełnych miesięcy trwania pracy

Kwoty maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent

Niektóre osoby pobierające emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną i osiągające przychody z tytułu wykonywania dodatkowej pracy podlegają regułom tzw. zawieszalności.

Jeżeli emeryt lub rencista osiągnie przychód przekraczający 130% przeciętnego wynagrodzenia, wypłacane mu świadczenie zostaje zawieszone przez ZUS. Jeżeli natomiast przychód mieści się w granicach od 70 do 130% średniej pensji – świadczenie jest zmniejszane o kwotę przekroczenia, nie więcej jednak niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia (ustalaną przy kolejnych waloryzacjach).

W związku z waloryzacją świadczeń emerytalno-rentowych kwoty maksymalnego zmniejszenia uległy zmianie. Od dnia 01.03.2013 r. kwoty te wynoszą:

  • 549,12 zł – dla emerytur lub rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
  • 411,87 zł – dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
  • 466,78 zł – dla rent rodzinnych, do których uprawniona jest jedna osoba.

Podane wyżej kwoty maksymalnych zmniejszeń będą obowiązywać aż do następnej waloryzacji, czyli do dnia 28.02.2014 r. – w przeciwieństwie do kwot granicznych przychodu emerytów i rencistów, które to zmieniają się co kwartał.

W wyniku waloryzacji zmieniają się także kwoty przychodu powodujące zawieszenie świadczenia przedemerytalnego. Miesięczne kwoty przychodu wpływające na zawieszenie lub zmniejszenie świadczeń i zasiłków przedemerytalnych w okresie od 01.03.2013 r. do 28.02.2014 r. wynoszą odpowiednio:

  • dopuszczalna miesięczna kwota przychodu, stanowiąca 25% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2012 r., ogłoszonego do celów emerytalnych (powodująca zmniejszenie świadczenia) – 880,50 zł,
  • graniczna miesięczna kwota przychodu, stanowiąca 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2012 r., ogłoszonego do celów emerytalnych (powodująca zawieszenie świadczenia) – 2465,20 zł.

Na podstawie wartości kwot miesięcznych można ustalić również roczne progi dochodowe powodujące zmniejszenie bądź zawieszenie świadczenia przedemerytalnego. Wartości te służą do korekty rozliczeń dokonywanej przez ZUS po zakończeniu roku kalendarzowego.

Dopuszczalna roczna kwota przychodu od 01.03.2013 r. wynosi 10 566,00 zł, zaś graniczna roczna kwota przychodu – 29 582,40 zł.

Beata Opar

Więcej o Aktualności