ZAMÓW DOSTĘP
Przypomnij mi login i hasło
Wyszukiwanie zaawansowane »

Od 2013 r. obowiązują przepisy wydłużające wiek emerytalny

Od 2013 r. obowiązują przepisy wydłużające wiek emerytalny

Od 2013 r. obowiązują przepisy wydłużające wiek emerytalny

Z dniem 01.01.2013 r. wchodzi w życie ustawa z dn. 11.05.2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 637), zwana dalej „ustawą 67”, która przewiduje stopniowe wydłużanie powszechnego wieku emerytalnego, aż do 67 roku życia oraz zrównanie wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn.

Przedłużenie aktywności zawodowej ubezpieczonych oraz ujednolicenie wieku emerytalnego – to podstawowe modyfikacje wprowadzone na mocy wspomnianej ustawy nowelizującej. Ustawa 67 ustanawia jednocześnie, uwzględniając w pewnym stopniu krytyczne opinie dotyczące wydłużenia wieku emerytalnego, jakie pojawiły się w trakcie konsultacji społecznych, nowe świadczenie przysługujące w ramach powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, czyli emeryturę częściową. W niniejszym tekście przedstawiono najważniejsze rozwiązania w zakresie wieku emerytalnego, emerytury częściowej oraz ochrony przedemerytalnej, które zostały zawarte w ustawie 67.
 

Dłuższy wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn

Ustawa 67 nowelizuje przede wszystkim przepisy ustawy z dn. 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o FUS”. Poszczególne okresy, w których ubezpieczeni będą osiągać wiek emerytalny określono:

  • w odniesieniu do kobiet – w art. 24 ust. 1a ustawy o FUS,
  • w odniesieniu do mężczyzn – w art. 24 ust. 1b ustawy o FUS.

Należy podkreślić, że w przypadku kobiet urodzonych w okresie do dnia 31.12.1952 r. dotychczasowy wiek emerytalny nie ulega zmianie i wynosi 60 lat.
Nieznacznie przedłużony zostanie też wiek mężczyzn urodzonych przed dniem 01.01.1949 r., którzy mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 25 lat. Oznacza to, że dla mężczyzn urodzonych w okresie:

  • do 31.12.1947 r. – wiek emerytalny pozostaje bez zmian (65 lat),
  • od 01.01.1948 r. do 31.03.1948 r. – wiek emerytalny to co najmniej 65 lat i 1 miesiąc,
  • od 01.04.1948 r. do 30.06.1948 r. – wiek emerytalny wynosi co najmniej 65 lat i 2 miesiące,
  • od 01.07.1948 r. do 30.09.1948 r. – wiek emerytalny wynosi co najmniej 65 lat i 3 miesiące,
  • od 01.10.1948 r. do 31.12.1948 r. – wiek emerytalny wynosi co najmniej 65 lat i 4 miesiące.

Warunki przejścia na emeryturę kobiet urodzonych przed 01.01.1949 r. nie zmieniły się w stosunku do regulacji obowiązujących do tej pory, tzn. wymagany jest minimum 20-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat. Wymaga dodania, że ubezpieczeni urodzeni przed 01.01.1949 r., którzy nie osiągnęli okresu składkowego i nieskładkowego odpowiednio 20-letniego w przypadku kobiet i 25-letniego w odniesieniu do mężczyzn mogą przejść na emeryturę, jeżeli spełnili łącznie poniższe warunki:

  • osiągnęli wiek emerytalny, o którym wyżej była mowa (tj. 60 lat dla kobiet, i stopniowo wydłużony wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych od 01.01.1948 r. do 31.12.1948 r. lub 65 lat w przypadku mężczyzn urodzonych do 31.12.1947 r.),
  • mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący, co najmniej 15 lat dla kobiet i co najmniej 20 lat dla mężczyzn.

Zasady stosowania ochrony przedemerytalnej w dniu wejścia w życie ustawy 67

Warto zauważyć, że ustawa 67 przewiduje szczególne rozwiązania przejściowe w zakresie ochrony przedemerytalnej (art. 18), wynikające z charakteru zmian dokonanych tą ustawą. W związku z faktem stopniowego przedłużania wieku emerytalnego, w odniesieniu do niektórych ubezpieczonych objętych ochroną przedemerytalną w dniu wejścia w życie ustawy 67, czyli w dniu 01.01.2013 r., ochrona ta będzie przysługiwała dłużej niż 4 lata. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy 67 – pracownicy, którzy w dniu wejścia w życie powołanej ustawy są objęci ochroną stosunku pracy wynikającą z przepisu art. 39 k.p., lub osoby, które mogłyby być nią objęte, jeżeli w tym dniu pozostawałyby w stosunku pracy – są objęci tą ochroną przez czas do osiągnięcia:

  • wydłużonego wieku emerytalnego – określonego w art. 24 ust. 1a i 1b ustawy o FUS,
  • wydłużonego wieku emerytalnego dla mężczyzn urodzonych w okresie od 01.01.1948 r. do 31.12.1948 r. oraz dotychczasowego wieku emerytalnego dla kobiet urodzonych przed 01.01.1949 r. i mężczyzn urodzonych do 31.12.1947 r. – określonego w przepisach art. 27 ust. 2 i 3 ustawy o FUS.

Jeżeli przepisy prawa pracy powołują przepis art. 39 k.p. do pracowników, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy 67, stosuje się ten przepis, uwzględniając czas ochrony stosunku pracy, wynikający z art. 18 ust. 1 ustawy 67. W praktyce oznaczać to będzie, że dłuższa niż 4 lata ochrona przedemerytalna będzie dotyczyć:

  • kobiet urodzonych w latach 1953–1956,
  • mężczyzn urodzonych w latach 1948–1951.

W odniesieniu natomiast do kobiet urodzonych do dnia 31.12.1952 r. zasady ochrony przedemerytalnej nie ulegają modyfikacji. Dotyczy to również mężczyzn urodzonych do dnia 31.12.1947 r., a także kobiet urodzonych począwszy od 01.01.1957 r. oraz mężczyzn urodzonych od 01.01.1952 r.
 

Emerytura częściowa – nowe świadczenie w powszechnym systemie emerytalnym

W myśl zmian w art. 3 pkt 1 i art. 4 pkt 1 ustawy o FUS, rodzajem świadczenia przewidzianym przywołaną ustawą jest również emerytura częściowa, zaś emerytem jest również osoba mająca ustalone prawo do emerytury częściowej. Uprawnienia w zakresie emerytury częściowej określono w art. 26b (nowo dodanym ustawą 67 do ustawy o FUS). Emerytura częściowa przysługuje ubezpieczonym, którzy nie osiągnęli podwyższonego wieku emerytalnego dla poszczególnych roczników (wskazanych w art. 24 ust. 1a pkt 26–85 ustawy o FUS w odniesieniu do kobiet i w art. 24 ust. 1b pkt 2–20 ustawy o FUS w odniesieniu do mężczyzn), jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:

  • mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn,
  • osiągnęli wiek wynoszący co najmniej 62 lata dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn.

Wysokość emerytury częściowej wynosi 50% kwoty emerytury usta-lonej na ogólnych zasadach dotyczących urodzonych po dniu 31.12.1948 r., zgodnie z art. 26 ustawy o FUS, i nie podlega podwyższeniu do kwoty najniższej emerytury. Po osiągnięciu przez osobę uprawnioną do emerytury częściowej wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1a pkt 26–85 ustawy o FUS dla kobiet i w art. 24 ust. 1b pkt 2–20 ustawy o FUS dla mężczyzn, oraz po ustaniu stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem emerytura częściowa podlega – na wniosek ubezpieczonego – zamianie na emeryturę nabywaną w zwykłym trybie ustanowionym w art. 24 ustawy o FUS.
Ubezpieczeni, którzy zdecydują się skorzystać z możliwości przejścia na emeryturę częściową, nie będą objęci ochroną przedemerytalną. Wynika to z założenia przyjętego w art. 39 k.p., zgodnie z którym uruchomienie ochrony stosunku pracy na podstawie tego przepisu jest ściśle związane z osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego, tzn. zatrudnionemu brakuje nie więcej niż 4 lata do uzyskania uprawnień emerytalnych. W przepisach określających zasady ubiegania się o emeryturę częściową jest natomiast mowa o wieku wynoszącym co najmniej 62 lata – dla kobiet i co najmniej 65 lat – dla mężczyzn, czyli o wieku obniżonym w stosunku do powszechnego wieku emerytalnego.
 

Zmiany w niektórych innych przepisach wprowadzone ustawą 67

Podobne do wyżej wymienionych zmiany w zakresie stopniowego przedłużania wieku emerytalnego oraz wprowadzania świadczenia emerytalnego o charakterze częściowym przewidziano także w ustawie z dn. 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.). Tak więc kobiety oraz mężczyźni ubezpieczeni w KRUS będą mogli uzyskać prawo do emerytury rolniczej po osiągnięciu stopniowo przedłużanego wieku emerytalnego, określonego w art. 19 ust. 1a ustawy z dn. 20.12.1990 r. – w odniesieniu do kobiet oraz w art. 19 ust. 1b tejże ustawy – w odniesieniu do mężczyzn. Po nowelizacji ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje ona ponadto możliwość uzyskania częściowej emerytury rolniczej. Zmiany do wymienionej ustawy zostały ujęte w art. 3 ustawy 67.

Ustawa 67 przewiduje ponadto zmiany w kilku innych aktach prawnych, których celem podstawowym jest zaktualizowanie treści tych aktów, tak aby harmonizowały z przepisami wprowadzonymi do ustawy o FUS. W tym kontekście warto wymienić:

  • ustawę z dn. 30.04.2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252, z późn. zm.),
  • ustawę z dn. 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.),
  • ustawę z dn. 21.11.2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz.U. Nr 228, poz. 1507, z późn. zm.),
  • ustawę z dn. 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656, z późn. zm.),
  • ustawę z dn. 22.05.2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. Nr 97, poz. 800, ze zm.),
  • ustawę z dn. 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.),
  • ustawę z dn. 21.08.1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676, z późn. zm.),
  • ustawę z dn. 20.06.1985 r. o prokuraturze (Dz.U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599, ze zm.),
  • ustawę z dn. 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322, z późn. zm.).

Maciej Ofierski

Więcej o Aktualności