Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego - nowelizacja przepisów o świadczeniach rodzinnych
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego - nowelizacja przepisów o świadczeniach rodzinnych
W dniu 15.10.2011 r. weszły w życie niektóre przepisy nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 205 poz. 1212), zwanej dalej „nowelizacją z dnia 19.08.2011 roku”.
Nowelizacja ustaw o świadczeniach rodzinnych oraz o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wiąże się z koniecznością dostosowania przepisów obu ustaw do wyroków Trybunału Konstytucyjnego:
- z dnia 30.06.2009 r. w sprawie sposobu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego (sygn. akt P 45/08 – Dz. U. Nr 108, poz. 910). Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodność z Konstytucją RP § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, z późn. zm.), który brzmiał: „Nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.”;
- z dnia 22.09.2009 r. odnoszącym się do zatrzymania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego (sygn. akt P 46/07 – Dz. U. Nr 159, poz. 1261).
Ponadto celem nowelizacji z dnia 19.08.2011 roku jest wyeliminowanie powstałych nieścisłości związanych z interpretacją przepisów dotyczących m.in. świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku pielęgnacyjnego, a także dostosowanie przepisów powyższych ustaw do zmian wynikających z prawa podatkowego oraz europejskiego.
Od dnia 15.10.2011 r. obowiązują przepisy wprowadzające warunek w stosunku do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tj. innych osób, poza ojcem lub matką, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, polegający na uzależnieniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od zdolności do samodzielnej egzystencji. Oznacza to, że osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności nie będą mogły korzystać z tego świadczenia. Taka zmiana ma na celu wykluczenie fikcyjnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez dalszych członków rodziny, którzy de facto nie są w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż sami wymagają pomocy osoby trzeciej w wykonywaniu codziennych czynności życiowych.
W art. 17 ust. 5 ww. ustawy jako negatywne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dodano:
1) pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, która ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego (emerytury albo renty);
2) uniemożliwienie otrzymywania więcej niż jednego świadczenia pielęgnacyjnego w rodzinie;
3) uniemożliwienie otrzymywania z tytułu opieki nad daną osobą więcej niż jednego świadczenia pielęgnacyjnego.
Obecnie osoby pobierające rentę rodziną, przyznawaną w myśl art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w przypadku zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych mają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl powyższego przepisu osoba uprawniona do kilku świadczeń emerytalno-rentowych może wybrać świadczenie, które chce pobierać, z reguły jest to świadczenie wyższe. Zdarza się więc, że osoba mająca prawo do emerytury lub renty pobiera wyższą rentę rodzinną po zmarłym małżonku. To stwarza sytuację, zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, że osoba pobierająca rentę lub emeryturę nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a osoba mająca prawo do emerytury lub renty otrzymująca po zmarłym małżonku wyższą rentę rodzinną ze świadczenia pielęgnacyjnego może korzystać. Wprowadzenie powyższej zmiany ujednolici sytuację prawną tych osób.
Pozostałe przepisy nowelizacji z dnia 19.08.2011 r. dotyczące m.in. nowej definicji dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych, prawa do świadczenia i zasiłku pielęgnacyjnego, sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz katalogu przesłanek utraty i uzyskania dochodu, a także zmian w zakresie koordynacji świadczeń z funduszu alimentacyjnego w ramach systemów zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej zaczną obowiązywać od dnia 01.01.2012 roku.
G. Rompel-Kwiatkowska