ZAMÓW DOSTĘP
Przypomnij mi login i hasło
Wyszukiwanie zaawansowane »

Reforma systemu emerytalnego

Reforma systemu emerytalnego

Reforma systemu emerytalnego

Od maja składka do otwartych funduszy emerytalnych spadnie z obecnych 7,3 do 2,3% podstawy wymiaru składek. Pozostałe 5% zamiast w OFE zostanie zaksięgowane na nowym subkoncie w ZUS. Dzięki temu, że pieniądze te od razu zostaną wydane na obecnych emerytów, budżet zaoszczędzi w tym roku 11 mld zł, a do 2020 r. oszczędności wyniosą 190 mld zł.

W dniu 01.05.2011 r. weszły w życie przepisy ustawy z dn. 25.03.2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 75, poz. 398), która wprowadza zmiany przepisów w 20 ustawach:

  • z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.),

  • z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768),

  • z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.),

  • z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 34, poz. 189, z późn. zm.),

  • z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2005 r. Nr 1, poz. 2, z późn. zm.),

  • z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.),

  • z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.),

  • z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.),

  • z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz. U. Nr 124, poz. 1153, z późn. zm.),

  • z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 66, z późn. zm.),

  • z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. Nr 135, poz. 1268, z późn. zm.),

  • z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych (Dz. U. Nr 116, poz. 1205, z późn. zm.),

  • z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz. U. Nr 116, poz. 1207, z późn. zm.),

  • z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252, z późn. zm.),

  • z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. Nr 157, poz. 1119, z późn. zm.),

  • z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635, z późn. zm.),

  • z dnia 23 stycznia 2008 r. o przenoszeniu praw emerytalnych urzędników Wspólnot Europejskich (Dz. U. Nr 47, poz. 274),

  • z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. Nr 228, poz. 1507),

  • z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656),

  • z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800).

Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Dla płatnika składek oraz ubezpieczonego najistotniejsze są nowe przepisy wprowadzone do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które dotyczą utworzenia i prowadzenia subkonta oraz ewidencjonowania i waloryzowania składek zgromadzonych na subkoncie, a także podziału składki odprowadzonej przez płatnika.
W okresie od dnia 01.05.2011 r. do dnia 31.12.2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie odprowadzał do wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego część składki na ubezpieczenie emerytalne, wynoszącą:

  • 2,3% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne należnej za okres od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2012 r.;

  • 2,8% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne należnej za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r.;

  • 3,1% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne należnej za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r.;

  • 3,3% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne należnej za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2016 r.

Pozostała część odprowadzanej przez ubezpieczonego składki emerytalnej będzie ewidencjonowana przez ZUS na specjalnym subkoncie. W okresie od 01.05.2011 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. na subkoncie ZUS ewidencjonuje część składki wynoszącą:

  • 5,0% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne należnej za okres od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2012 r.;

  • 4,5% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne należnej za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r.;

  • 4,2% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne należnej za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r.;

  • 4,0% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne należnej za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2016 r.

Subkonto

Zgodnie z art. 40a ustawy o s.u.s. w ramach konta ubezpieczonego Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi subkonto, na którym ewidencjonuje informacje o zwaloryzowanej wysokości wpłaconych składek wraz z wyegzekwowanymi od tych składek odsetkami za zwłokę. ZUS ewidencjonuje składki na subkoncie niezwłocznie w ciągu 15 dni roboczych, licząc od dnia otrzymania opłaconej składki. Stan subkonta ZUS pomniejsza o kwoty wypłaconych okresowych emerytur kapitałowych, w części obliczonej od podstawy, którą stanowiły zwaloryzowane składki i odsetki za zwłokę zewidencjonowane na tym subkoncie.
W terminie do dnia 31 sierpnia każdego roku, ZUS jest zobowiązany przesłać ubezpieczonemu informację o zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego składkach ogółem. W informacji o stanie konta ZUS podaje dodatkowo wysokość:

  • zwaloryzowanego kapitału początkowego według stanu na dzień 31 grudnia poprzednie-go roku, w przypadku gdy kapitał ten został już ubezpieczonemu obliczony;

  • hipotetycznej emerytury;

  • zewidencjonowanych na subkoncie, składek i odsetek za zwłokę ogółem, według stanu na dzień 31 grudnia poprzedniego roku;

  • składek na ubezpieczenie emerytalne, z wyłączeniem składek podlegających odprowadzeniu do otwartego funduszu emerytalnego i zewidencjonowaniu na subkoncie za okres ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych, według stanu na dzień 31 grudnia poprzedniego roku, w wysokości nominalnej w podziale na miesiące;

  • składek na otwarte fundusze emerytalne, należnych i odprowadzonych;

  • składek należnych i wpłaconych zewidencjonowanych na subkoncie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przesyła informację o stanie konta ubezpieczonego łącznie za lata 2011 i 2012, w terminie do dnia 31 sierpnia 2013 r.

Waloryzacja składek

Jak już wyżej wspomniano składki zewidencjonowane na subkoncie będą waloryzowane. Oznacza to, że składki i odsetki za zwłokę zewidencjonowane na subkoncie zostaną pomnożone przez wskaźnik rocznej waloryzacji. Wskaźnik ten podany zostanie przez Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, w formie komunikatu, w „Monitorze Polskim”, w terminie do dnia 15 maja każdego roku. Zgodnie z art. 40b ustawy o s.u.s. waloryzacja składek będzie przeprowadzana corocznie, od dnia 1 czerwca każdego roku.

Wskaźnik rocznej waloryzacji jest równy średniorocznej dynamice wartości produktu krajowego brutto w cenach bieżących za okres ostatnich 5 lat poprzedzających termin waloryzacji i jest ustalany z dokładnością do setnych części procentu (art. 40c ust. 4 s.u.s.).

Należy podkreślić, że jeżeli wskaźnik rocznej waloryzacji okazałby się ujemny, waloryzacji nie będzie.

Pierwsza roczna waloryzacja składek zewidencjonowanych na subkoncie jest przeprowadzana, poczynając od waloryzacji za 2012 r. Z kolei pierwszy wskaźnik waloryzacji, Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w terminie do dnia 15 listopada 2011 r.

Składki i odsetki za zwłokę zewidencjonowanych na subkoncie po dniu 31 stycznia roku, za który przeprowadzono ostatnią roczną waloryzację będą również waloryzowane kwartalnie w przypadku ustalania wysokości emerytury. Waloryzacja kwartalna polega na pomnożeniu składek i odsetek za zwłokę zewidencjonowanych na subkoncie przez wskaźnik kwartalnej waloryzacji, który jest ogłaszany przez Prezes ZUS w formie komunikatu, w „Monitorze Polskim”, w terminie do 25. dnia miesiąca poprzedzającego termin waloryzacji.
Wskaźnik kwartalnej waloryzacji jest obliczany na podstawie ostatnio ogłoszonego wskaźnika rocznej waloryzacji według następującego wzoru:

WKW =    (WRW – 100%) : 4   + 100%

 –     gdzie poszczególne symbole oznaczają:

WKW      –     wskaźnik kwartalnej waloryzacji,
WRW      –     wskaźnik rocznej waloryzacji


W art. 40d ust. 2 s.u.s. określona została zależność dokonywania przez ZUS ostatniej kwartalnej waloryzacji od terminu ustalania wysokości emerytury. W przypadku ustalania wysokości emerytury:
1)     w pierwszym kwartale danego roku – ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za trzeci kwartał poprzedniego roku;
2)     w drugim kwartale danego roku – ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za czwarty kwartał poprzedniego roku;
3)     w trzecim kwartale danego roku – ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za pierwszy kwartał danego roku;
4)     w czwartym kwartale danego roku – ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za drugi kwartał danego roku.

Pierwsza kwartalna waloryzacja składek zewidencjonowanych na subkoncie jest przeprowadzana, poczynając od waloryzacji za trzeci kwartał 2011 r.

 
 Dziedziczenie składek zgromadzonych na subkoncie

Ustawa przewiduje, że zasady dziedziczenia pieniędzy, które trafią na subkonta w ZUS, będą takie same, jak w przypadku kwot gromadzonych w OFE. Oznacza to, że zwaloryzowane składki i odsetki za zwłokę zewidencjonowane na subkoncie, podlegają podziałowi w razie:

  • rozwodu,

  • unieważnienia małżeństwa

  • śmierci osoby, dla której ZUS prowadzi subkonto,

  • ustania wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa,

  • umownego wyłączenia lub ograniczenia wspólności ustawowej między osobą, dla której ZUS prowadzi subkonto, a jej małżonkiem.

Część składek zewidencjonowanych na subkoncie, która w wyniku podziału przypada małżonkowi, będzie ewidencjonowana na subkoncie tego małżonka. Podział składek zewidencjonowanych na subkoncie jest dokonywany, w przypadku gdy rozwód, unieważnienie małżeństwa albo śmierć nastąpiły nie później niż w dniu:
1)    złożenia wniosku o dożywotnią emeryturę kapitałową lub
2)    nabycia prawa do dożywotniej emerytury kapitałowej, jeżeli złożenie takiego wniosku nie jest wymagane.

W przypadku gdy małżonek osoby zmarłej nabywa prawo do środków zgromadzonych na rachunku w OFE jako osoba uprawniona wskazana przez zmarłego albo jako jego spadkobierca, przypadającą mu w wyniku podziału część składek zewidencjonowanych na subkoncie ewidencjonuje się na jego subkoncie, jeżeli zażąda przekazania środków zmarłego zgromadzonych na rachunku w OFE na jego rachunek w OFE.

Art. 20 ustawy z dn. 21.11.2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 228, poz. 1507, z późn. zm.) przewiduje możliwość wskazania imiennie jednej lub kilku osób fizycznych jako osób uposażonych, na rzecz których ma nastąpić po śmierci emeryta wypłata jednorazowego świadczenia pieniężnego, zwanego „wypłatą gwarantowaną". W przypadku śmierci emeryta pobierającego dożywotnią emeryturę kapitałową, jeżeli śmierć nastąpiła w ciągu 3 lat od miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono tę emeryturę, osoby, na rzecz których nastąpiła wypłata gwarantowana mają prawo do udziału w kwocie zwaloryzowanych składek i odsetek na subkoncie emeryta, zwanych „środkami gwarantowanymi”, proporcjonalnie do ich udziału w wypłacie gwarantowanej (art. 40f ust. 1 s.u.s.).

Środki gwarantowane są ustalane jako różnica między kwotą zwaloryzowanych składek i odsetek za zwłokę zewidencjonowanych na subkoncie emeryta a iloczynem liczby pełnych miesięcy, jakie upłynęły od początku miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono dożywotnią emeryturę kapitałową, do końca miesiąca, w którym nastąpiła śmierć emeryta, oraz trzydziestej siódmej części kwoty składek zewidencjonowanych na tym subkoncie.

Fundusz dożywotnich emerytur kapitałowych jest obowiązany zawiadomić ZUS o osobach, na rzecz których nastąpiła wypłata gwarantowana, oraz o ich udziale w tej wypłacie.

G. Rompel-Kwiatkowska

Więcej o Aktualności

Czytaj również