Szczególne rozwiązania dotyczące usuwania skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r.
Szczególne rozwiązania dotyczące usuwania skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r.
Z dniem ogłoszenia, czyli 09.07.br., weszły w życie przepisy ustawy z dn. 24.06.2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r. (Dz.U. Nr 123, poz. 835), zwanej dalej „ustawą z dn. 24.06.2010 r.”, które wprowadzają m.in. określone udogodnienia dla pracodawców oraz pracowników z terenów dotkniętych klęską żywiołową.
Ustawa z dn. 24.06.2010 r. ma zastosowanie przede wszystkim w sprawach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r., dotyczy ponadto – w odpowiednim zakresie – usuwania skutków osunięć ziemi wywołanych opadami atmosferycznymi, które miały miejsce w wymienionym okresie.
W omawianym akcie prawnym zdefiniowano pojęcie „powódź”, przez którą należy rozumieć zalanie wodami śródlądowymi lub morskimi wodami wewnętrznymi w następstwie opadów atmosferycznych z maja i czerwca 2010 r., wskazano także, iż poszkodowany to osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, które na skutek powodzi doznały szkód majątkowych lub utraciły, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości bądź lokalu.
Organy administracji publicznej są obowiązane załatwiać sprawy związane z usuwaniem skutków powodzi w pierwszej kolejności i bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (w przypadku niedotrzymania tego terminu stronie służy skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu). W razie stwierdzenia bezczynności organu sąd administracyjny może wymierzyć temu organowi grzywnę do wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa GUS do celów emerytalnych. SN, NSA, sądy powszechne i wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają sprawy dotyczące usuwania skutków powodzi w pierwszej kolejności.
Poniżej przedstawiono najistotniejsze – z punktu widzenia pracodawcy i pracownika – rozwiązania przewidziane w ustawie z dnia 24.06.2010 r.
Usprawiedliwianie nieobecności w pracy
Zgodnie z art. 8 ust. 1 cyt. ustawy, faktyczna niemożność świadczenia pracy w związku z powodzią stanowi podstawę usprawiedliwienia nieobecności pracownika w pracy. Za czas usprawiedliwionej nieobecności pracownika z powodu wspomnianej przyczyny pracownikowi przysługuje prawo do odpowiedniej części minimalnego wynagrodzenia za pracę, przez okres nie dłuższy niż 10 dni roboczych wynikających z rozkładu czasu pracy pracownika. Powyższa regulacja nie ma jednak zastosowania do pracowników, których uprawnienie do płacy za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy z powodu powodzi lub do innej formy rekompensaty utraconego zarobku z tego tytułu wynika z odrębnych przepisów. Wynagrodzenie w wysokości odpowiedniej części minimalnej płacy jest wypłacane przez pracodawcę.
Pracodawca może powierzyć pracownikowi wykonywanie pracy innego rodzaju niż wynikający z nawiązanego stosunku pracy, jeżeli jest to konieczne w związku z usuwaniem skutków powodzi u tego pracodawcy. W takim przypadku pracownik zachowuje prawo do dotychczasowego zarobku, obliczonego wg zasad obowiązujących przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego.
Powyższe przepisy stosuje się także do przypadków usuwania skutków powodzi i związanej z nią niemożności świadczenia pracy przez pracownika, zaistniałych przed dniem 09.07.2010 r.
Powołane w tej części unormowania mają odpowiednie zastosowanie do osób świadczących pracę na podstawie stosunku służbowego.
Dokumentowanie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych
W przypadku zniszczenia na skutek powodzi dokumentów niezbędnych do ustalenia świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych lub zaopatrzenia emerytalnego przyjmowane są:
-
wszelkie dokumenty oraz zeznania świadków pozwalające na udowodnienie okresów zatrudnienia (ubezpieczenia) oraz czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, macierzyństwa lub sprawowania opieki,
-
wszelkie dokumenty pozwalające na udowodnienie wysokości ich podstawy wymiaru.
Uznanie składek na ZUS i ubezpieczenie zdrowotne za opłacone w terminie
Ustawa z dnia 24.06.2010 r. przewiduje udogodnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz innych składek, do poboru których jest obowiązany ZUS. W odniesieniu do tych składek – należnych za miesiąc kwiecień, maj lub czerwiec 2010 r. – uważa się je za opłacone w terminie, jeżeli zostały przez poszkodowanego będącego płatnikiem uiszczone do dnia 30.09.2010 r.
W przypadku natomiast niedotrzymania wskazanego powyżej terminu, odsetki za zwłokę będą naliczane poczynając od dnia 01.10.2010 r.
Wyłączenie świadczeń uzyskanych w związku z powodzią z kryteriów dochodowych
Świadczeń uzyskanych w związku z powodzią nie wlicza się do dochodu, od wysokości którego odrębne przepisy uzależniają uzyskanie świadczeń o charakterze socjalnym, ulg, dodatków i zwolnień, w tym z zakresu:
-
pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych,
-
dodatków mieszkaniowych,
-
stypendiów i pomocy materialnej dla uczniów oraz studentów.
Ponadto świadczeń uzyskanych w związku z powodzią nie wlicza się do przychodu w rozumieniu ustawy z dn. 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.), od wysokości którego uzależniona jest możliwość uzyskania statusu bezrobotnego.
Na ułatwienia mogą także liczyć poszkodowani posiadający gospodarstwo rolne, które zostało zalane na skutek powodzi na obszarze co najmniej 30% powierzchni tego gospodarstwa. Wskazani poszkodowani – ubiegający się o świadczenia z pomocy społecznej albo świadczenia rodzinne, w okresie do dnia 31.12.2011 r., przy ustalaniu prawa do tych świadczeń mogą nie wliczać do dochodu z gospodarstwa rolnego powierzchni, która uległa zalaniu wskutek powodzi.
Prawo do świadczenia w wysokości zasiłku dla bezrobotnych
Starosta, na wniosek poszkodowanego bezrobotnego, przyznaje prawo do świadczenia w wysokości zasiłku dla bezrobotnych należnego za pierwsze 3 miesiące posiadania prawa do zasiłku (obecnie jest to kwota wynosząca 742,10 zł), za okres poprzedzający dzień zarejestrowania się poszkodowanego w PUP, przypadający w okresie od dnia 01.05.2010 r. do dnia 31.07.2010 r., nie dłuższy jednak niż 30 dni, jeżeli opóźnienie w rejestracji było spowodowane powodzią, a bezrobotny spełnia warunki określone w art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia.
W przypadku gdy powyższe świadczenie przysługuje bezrobotnemu za okres krótszy niż 30 dni, jest wypłacane w kwocie 1/30 zasiłku dla bezrobotnych należnego za pierwsze 3 miesiące posiadania prawa do tego zasiłku, za każdy dzień istnienia prawa do świadczenia.
Od omawianego świadczenia nie są odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.
Ustawa z dnia 24.06.2010 r. przewiduje możliwość przyznania zasiłku dla bezrobotnych poszkodowanym bezrobotnym, którzy w okresie od dn. 01.05.2010 r. do dn. 31.07.2010 r. utracili prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Zasiłek przysługuje od dnia wejścia w życie cyt. ustawy (09.07.2010 r.) przez okres 30 dni w wysokości zasiłku otrzymywanego w ostatnim miesiącu przysługiwania prawa, pod warunkiem niezaistnienia zawartych w ustawie o promocji zatrudnienia ustawowych przyczyn utraty statusu bezrobotnego.
Przeznaczenie środków z ZFŚS
Środki z ZFŚS mogą być przeznaczone na cele związane z pomocą dla poszkodowanych zatrudnionych u pracodawcy, który utworzył fundusz, a także dla poszkodowanych zatrudnionych u innego pracodawcy (art. 10 cyt. ustawy).
Środki pochodzące z PFRON i ZFRON
W ramach ustawy z dn. 24.06.2010 r. wskazano okoliczności, w których można zastosować środki z PFRON (art. 11 ust. 1). Mogą one być przeznaczone m.in. na utrzymanie zagrożonych likwidacją na skutek powodzi miejsc pracy, odtworzenie zniszczonej lub utraconej infrastruktury, finansowanie remontów, readaptację oraz zakup sprzętu. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania środków z PFRON zostaną określone, w drodze rozporządzenia, przez ministra pracy.
Na podobne cele mogą być przeznaczone środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON). Warunkiem przekazania środków ZFRON na określone działania, z wyjątkiem pomocy indywidualnej dla osób niepełnosprawnych, jest uzyskanie zgody PFRON. Szczegółowe rozwiązania w tej materii zawierają przepisy art. 12 cyt. ustawy.
Umorzenie niektórych należności
Refundacje na wyposażenie lub doposażenie stanowisk pracy, lub środki na podjęcie działalności gospodarczej, przyznane z Funduszu Pracy na podstawie art. 46 ustawy z dn. 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415, z późn. zm.), mogą zostać umorzone w całości lub w części wraz z odsetkami, jeżeli miejsca pracy uległy zniszczeniu na skutek powodzi.
Analogiczna procedura może zostać wdrożona w odniesieniu do pożyczki szkoleniowej udzielonej bezrobotnemu, jeżeli wskutek powodzi:
-
nastąpiła trwała lub czasowa przeszkoda w funkcjonowaniu instytucji szkoleniowej,
-
poszkodowany bezrobotny w okresie od 01.05.2010 r. do 31.07.2010 r. nie mógł podjąć lub ukończyć szkolenia.
Umorzenie następuje na podstawie wniosku złożonego staroście do dnia 31.12.br. w przypadku refundacji i środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej oraz złożonego do dnia 31.08.br. w odniesieniu do pożyczki szkoleniowej.
Pożyczki przyznane przed dniem 09.07.br. ze środków PFRON:
-
osobom niepełnosprawnym na działalność gospodarczą lub rolniczą,
-
zakładom pracy chronionej
– mogą być umarzane w całości lub części wraz z odsetkami, jeżeli w związku z powodzią nastąpiła utrata możliwości spłaty pożyczki.
Udzielenie nieoprocentowanej pożyczki z FGŚP
W przypadku braku środków na wypłatę pracownikom wynagrodzenia przysługującego za:
-
czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy w związku z powodzią,
-
czas niewykonywania pracy, jeżeli pracownik był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, które zostały bezpośredniego spowodowane powodzią,
-
wykonaną pracę, polegającą na ochronie zakładu pracy przed powodzią lub na usuwaniu skutków powodzi, mającą na celu utrzymanie lub przywrócenie prowadzenia przez pracodawcę działalności gospodarczej
– pracodawca, który na skutek powodzi przejściowo zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej lub istotnie ograniczył jej prowadzenie, może złożyć kierownikowi właściwego Biura Terenowego (BT) FGŚP wniosek o udzielenie nieoprocentowanej pożyczki z Funduszu.
Zaspokojeniu ze środków FGŚP może podlegać niewypłacone wynagrodzenie do wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa GUS dla celów emerytalnych, za okres nie dłuższy niż od dnia 14.05.2010 r. do dnia 31.07.2010 r., wraz ze składkami ubezpieczeniowymi należnymi od pracodawcy.
Wzór wniosku o udzielenie nieoprocentowanej pożyczki, tryb jego składania i rozpatrywania oraz sposób przekazywania pracodawcy środków z Funduszu i dokonywania wypłaty wynagrodzenia – określono w rozp. MPiPS z dn. 09.07.2010 r. w sprawie nieoprocentowanej pożyczki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych dla pracodawcy, który na skutek powodzi przejściowo zaprzestał prowadzenia działalności lub istotnie ograniczył jej prowadzenie (Dz.U. Nr 123, poz. 837); niniejsze rozp. weszło w życie z dniem 09.07.2010 r.
Zwrot nieoprocentowanej pożyczki następuje w dowolnym terminie, jednak nie później niż do dnia 31.12.2011 r., na rachunek bankowy FGŚP.
Pracodawca, który skorzystał z nieoprocentowanej pożyczki, może ubiegać się – po dniu 31.12.2011 r. – o jej umorzenie w całości lub części na wniosek złożony do marszałka województwa. Pożyczka może zostać umorzona przez ministra pracy, jeżeli zaistniały okoliczności przewidziane w art. 23 ust. 5 ustawy z dn. 24.06.2010 r.